Armas Dhún Garbhán

Armas Dhún Garbhán

D’éiligh Acht na gCuanta agus na Margaí go mbeadh séala agus armas oifigiúil ag na Coimisinéirí Baile. Cailleadh an bunarmas le titim an tsean-Bhardas sa 17ú céad. Rinne na Coimisinéirí cuardach don seanarmas ach theip orthu teacht air.

Dhear William Williams (1820-1875), ársaitheoir agus scoláire Gaeilge, ar chónaigh i gCearnóg Devonshire, armas agus séala nua. Ghlac na Coimisinéirí Baile leo i mí Iúil 1863 – "déanfar an t-armas ar scála 2½  x 2 orlach. Beidh an séala 2 orlach de thrastomhas, ba chóir duit é a chur faoi deara do dhuine iad a dhéanamh anseo in ionad Londan chun tosaíocht a thabhairt don ealaíontóir Éireannach."

Is é a bhfuil a leanas ná míniú Williams féin ar na dearthaí a rinneadh in 1867:

"Is portráidí de struchtúir atá ann cheana iad na caisleáin sa sciath, mar a bhí siad thart ar chéad ó shin. Is é dún nó caisleán Dhún na Mainistreach atá ar thaobh na láimhe clé. Léirítear sciath de chuid sheanchaisleán Dhún Garbhán ar thaobh na láimhe deise. Idir na caisleáin tá long faoi iomlán éadaigh ag teacht i dtreo an chuain. Is iad na carachtair ar an dá thaobh tá laochra ársa Éireannacha ag caitheamh na culaithe náisiúnta agus iad armáilte le hairm náisiúnta ó laethanta eile. Tá ár n-ármas, ancaire agus deilf infhillte, agus ár mana ina bhrí liteartha, go léir ina gcomhartha de shuíomh muirí an bhaile. Tá sé i gceist ag ár mana -- "Ní Maraidhe go Stiúrthóir" -- ceacht tábhacht morálta a mhúineadh. Tá sé de dhualgas orainn go haonaránach eolas a bheith againn ar dhualgais ár ngairmeacha éagsúla, sa chaoi is go bhféadfaimis ár ngnóthaí féin a stiúradh: agus i dteannta a chéile, más maith linn go rialófar ár mbaile ar shlí shásúil, nach mór dúinn smacht a choimeád lenár lámha féin."

Nóta: Tógadh na híomhánna a d'úsáid Williams ina dhearadh de chaisleáin Dhún Garbhán agus Dhún na Mainistreach ó ghreanadh i The Ancient and Present State of the County and City of Waterford ó 1746 de chuid Charles Smith.